De CFO als commissaris: waar toezicht en executie elkaar ontmoeten

De verwachtingen van commissarissen veranderen. Organisaties zoeken toezichthouders die niet alleen controleren, maar ook scherp zien wat nodig is voor toekomstige waardecreatie. Daardoor zijn commissarissen steeds vaker betrokken bij strategische vraagstukken, hebben zij meer oog voor cultuur en leiderschap, en volgen zij de uitvoering van veranderingen kritischer. Dat vergroot hun toegevoegde waarde, maar creëert ook een spanningsveld. Hoe dichter een commissaris op de organisatie zit, hoe belangrijker het wordt om de grens tussen toezicht en bestuur te bewaken. Juist op dat snijvlak bevindt de moderne CFO-commissaris zich. Door de combinatie van actuele bestuurservaring, financiële expertise en praktijkkennis herkent deze toezichthouder vaak sneller waar risico's ontstaan en welke voorwaarden nodig zijn om strategie daadwerkelijk om te zetten in resultaat. De kracht van de CFO-commissaris zit daarbij niet in het geven van antwoorden, maar in het stellen van de juiste vragen die bestuurders helpen betere besluiten te nemen.

08 juli 2026

Meer dan financiele expertise

De rol van de moderne CFO is allang niet meer beperkt tot de grenzen van de eigen finance-functie. CFO’s zijn uitgegroeid tot strategische business partners, verandermanagers en sparringpartners van bestuur en aandeelhouders. Het is dan ook niet verrassend dat steeds meer finance leaders een positie vervullen binnen een Raad van Commissarissen.

Organisaties zoeken toezichthouders die meer meebrengen dan financiële kennis alleen. Ervaring met transformatie, digitalisering, governance, risicomanagement en strategische besluitvorming wordt steeds belangrijker. Actieve CFO’s brengen die ervaring rechtstreeks mee vanuit hun dagelijkse praktijk. Zij weten hoe strategie wordt vertaald naar uitvoering en welke factoren uiteindelijk bepalend zijn voor succes.

Voor de CFO zelf biedt een commissariaat tegelijkertijd een waardevolle verbreding van het perspectief. Door betrokken te zijn bij meerdere organisaties ontstaat een bredere blik op leiderschap, organisatieontwikkeling en verandertrajecten. Veel uitdagingen blijken daarbij verrassend vergelijkbaar, ongeacht de sector of onderneming.

Wat commissarissen eerder zien

Een commissaris heeft het voordeel van professionele afstand. Waar bestuurders logischerwijs worden opgeslokt door de dagelijkse realiteit van hun organisatie, heeft een commissaris meer ruimte om ontwikkelingen in een bredere context te beoordelen.

CFO-commissarissen zien daardoor vaak dezelfde uitdagingen terugkeren:

Finance-organisaties die moeite hebben de groei of transformatie van de onderneming bij te benen.
ERP-implementaties en digitaliseringsinitiatieven die complexer blijken dan vooraf verwacht.
Toenemende druk op forecasting, cashflowmanagement en performance management.
Nieuwe wet- en regelgeving rondom ESG, CSRD en governance.
Een tekort aan ervaren finance leaders die organisaties door cruciale veranderfasen kunnen begeleiden.

Hoewel iedere organisatie uniek is, blijken de onderliggende vraagstukken opvallend vergelijkbaar. Groei, verandering en professionalisering stellen vrijwel iedere organisatie voor dezelfde uitdagingen rondom capaciteit,
executiekracht en governance.

Het vermogen om die patronen vroegtijdig te herkennen en bespreekbaar te maken, vormt een belangrijke meerwaarde van de CFO-commissaris. Die meerwaarde zit niet alleen in het signaleren van risico’s, maar vooral in het herkennen van patronen. Een organisatie die worstelt met een ERP-implementatie ziet vaak een uniek probleem. Een commissaris die vergelijkbare trajecten bij meerdere organisaties heeft gevolgd, ziet eerder de terugkerende oorzaken. Niet zelden blijken uitdagingen die op operationeel niveau verschillend lijken, uiteindelijk terug te voeren op dezelfde vraagstukken rondom leiderschap, capaciteit, governance of verandervermogen.

De waarde van ervaring tussen bestuurskamers

De taak van een commissaris is niet om op de stoel van de bestuurder te gaan zitten. Goed toezicht vraagt om onafhankelijkheid, objectiviteit en rolvastheid. De verantwoordelijkheid van de commissaris ligt bij het houden
van toezicht, het uitdagen van het bestuur en het versterken van de kwaliteit van de besluitvorming.

Juist vanuit die positie ontstaat ruimte voor kruisbestuiving tussen bestuurskamers. Niet door oplossingen voor te schrijven, maar door de juiste vragen te stellen:

Wat werkte elders wel en wat niet?
Welke risico’s worden mogelijk onderschat?
Waar liepen vergelijkbare organisaties tijdens implementaties tegenaan?
Welke organisatorische randvoorwaarden bleken cruciaal?
Welke expertise maakte uiteindelijk het verschil?

Daarin schuilt de kracht van een goede commissaris: niet alleen kennis en ervaring meebrengen, maar die ook kunnen vertalen naar de specifieke context van de onderneming.

Toezicht wordt steeds actiever

De rol van commissarissen verandert zichtbaar. Waar toezicht vroeger vooral draaide om afstand houden en achteraf beoordelen, verwachten organisaties tegenwoordig een actievere bijdrage van hun Raad van Commissarissen. Commissarissen willen eerder betrokken zijn bij strategische vraagstukken, beter begrijpen wat er binnen de organisatie speelt en scherper zicht hebben op cultuur, leiderschap en de uitvoering van verandering. Daarmee verschuift toezicht steeds meer van controleren naar het beoordelen van toekomstig verandervermogen.

Tegelijkertijd brengt die ontwikkeling nieuwe uitdagingen met zich mee. Hoe dicht een commissaris ook op de organisatie zit, het blijft cruciaal om de grens tussen toezicht en bestuur te bewaken. Een commissaris die te
veel afstand houdt, loopt het risico belangrijke signalen te missen. Een commissaris die te dicht op de operatie kruipt, kan de besluitvorming vertragen of rolverwarring veroorzaken.

Bestuurders en commissarissen kijken daarbij vaak verschillend naar dezelfde situatie. Commissarissen zien risico’s vanuit hun bredere ervaring; bestuurders zien vooral de dagelijkse complexiteit van de uitvoering. Juist daar ontstaat de spanning én de kracht van goed toezicht.

De uitdaging voor modern toezicht ligt daarom niet in méér betrokkenheid, maar in de juiste betrokkenheid. Niet de vraag hoeveel invloed een commissaris heeft, maar of die invloed op het juiste moment en op de juiste manier wordt ingezet.

De vraag is bovendien niet alleen of organisaties klaar zijn voor actiever toezicht, maar ook of iedere Raad daar zelf voldoende voor is toegerust. Naarmate toezicht dichter op strategie, technologie, transformatie en cultuur komt te zitten, veranderen ook de eisen aan commissarissen. Financiële expertise blijft belangrijk, maar is steeds minder onderscheidend. Inzicht in technologie, verandervermogen, leiderschap en organisatieontwikkeling wordt minstens zo relevant

Strategie is zelden het probleem

In veel boardrooms wordt uitgebreid gesproken over groei, AI, digitalisering, duurzaamheid en waardecreatie. Strategische plannen zijn doorgaans goed doordacht en onderbouwd met analyses, businesscases en investeringsvoorstellen.

De praktijk laat echter zien dat strategie zelden het probleem is. De meeste organisaties weten heel goed wat zij moeten doen. De uitdaging zit vrijwel altijd in de uitvoering.

Waardecreatie ontstaat niet wanneer een strategie wordt goedgekeurd, maar wanneer zij succesvol wordt uitgevoerd.

Organisaties veranderen niet op papier, maar via mensen, processen, systemen en leiderschap. Veel transformaties lopen niet vast op budget of technologie, maar op capaciteit. Dezelfde mensen die verantwoordelijk zijn voor de
dagelijkse operatie, moeten tegelijkertijd een ERP-implementatie begeleiden, een finance-transformatie uitvoeren, nieuwe regelgeving implementeren én de business blijven ondersteunen. Op papier lijkt dat haalbaar.

In de praktijk blijkt juist daar vaak de grootste bottleneck te ontstaan. Daarom komen uiteindelijk vaak dezelfde vragen op tafel:

Beschikt de organisatie over de juiste competenties?
Is er voldoende capaciteit beschikbaar voor de transformatie?
Hoe zorgen we ervoor dat verandering daadwerkelijk
wordt gerealiseerd?

Voor commissarissen zijn dit geen operationele details. Dit zijn factoren die uiteindelijk bepalend zijn voor de vraag of een strategie daadwerkelijk waarde oplevert.

Van signaleren naar realiseren

Hier ontmoeten toezicht en executie elkaar. Een scherpe CFO-commissaris herkent vroegtijdig wanneer een transformatie dreigt vast te lopen. Het agenderen van dit capaciteitsdilemma is de taak van de toezichthouder; het organiseren van de oplossing is de verantwoordelijkheid van het bestuur.

Wanneer het zittende bestuur de handen vrij moet houden voor de dagelijkse operatie, biedt de inzet van tijdelijke, hoogwaardige expertise vaak de noodzakelijke ademruimte.

Bij Steens & Partners zien wij deze vraagstukken dagelijks terug. Organisaties zoeken gerichte versterking wanneer cruciale kennis ontbreekt, een transformatie versneld moet worden uitgevoerd of extra leiderschap nodig is tijdens een belangrijke verandering.

Onze interim CFO’s, Finance Directors, Controllers en Finance Transformation Professionals worden niet ingezet om plannen te schrijven, maar om resultaten te realiseren. Niet vanaf de zijlijn, maar midden in de operatie.

De essentie van modern toezicht

Modern toezicht draait allang niet meer uitsluitend om het beoordelen van prestaties uit het verleden. Minstens zo belangrijk is het vermogen om te herkennen of een organisatie beschikt over het leiderschap, de wendbaarheid en het verandervermogen om toekomstige uitdagingen succesvol aan te gaan. Juist daar voegt de CFO-commissaris waarde toe. Door de combinatie van actuele bestuurservaring, financiële expertise en inzichten uit meerdere organisaties worden kansen, risico’s en signalen vaak eerder zichtbaar.

Tegelijkertijd vraagt effectief toezicht om de juiste balans tussen betrokkenheid en onafhankelijkheid. Niet door op de stoel van de bestuurder te gaan zitten, maar door op het juiste moment de juiste vragen te stellen, te spiegelen en uit te dagen. Die combinatie van praktijkervaring, onafhankelijk toezicht en rolvastheid maakt de CFO-commissaris tot een waardevolle partner in duurzame waardecreatie.

Realiseer first class future-proof finance organisaties samen met Steens & Partners

Neem contact met ons op voor kennis- en changeopdrachten. Deskundigheid en kennis voor de cfo, change manager, financieel manager, financieel directeur, financial-, business-, project en groupcontroller, governance-, risk-, compliance-, audit-, IFRS-, AO/IC-, tax-, treasury-, actuarieel, datawarehouse-, informatiemanagement-, ERP- en robotics specialist, planning & control, rapportage- en consolidatie professional, accountant, project- en programmamanager.

interim@steens.nl 010 2897666 of 020 3013590

Contact opnemen